İKİNCİ KISIM
Gemilerin Limanlara Gelişinde Yapılacak İşlemler
Sağlık sorgusu ve pratika işlemleri
Madde 4- Geminin limana gelmesinden 24 saat önce yetkilisi veya acentası tarafından verilen ve kaydedilen bildirim doğrultusunda sağlık sorgusu ve pratika işlemi için gereken planlama sahil sağlık denetleme merkezince yapılır.
Yabancı limanlardan gelen gemilerin, sağlık sorgusu ve pratika işlemi tamamlanıncaya kadar karantina işaretlerini taşımaları zorunludur.
Sahil sağlık denetleme merkezi sağlık görevlileri, gemi limana yanaşmadan önce sağlık sorgusunu yaparlar. Ancak zorunlu hallerde sağlık sorgusu, tayin olunan saatte, sağlık denetleme merkezi sağlık görevlileri tarafından gemi limana yanaştığında da yapılabilir.
Sağlık Sorgu Defterinin doldurulması
Madde 5- Sağlık sorgusu için çıkılan gemide;
a) Varsa eski patentası alınır,
b) Gemi hekiminden, yoksa kaptandan veya kaptanın bu işle görevlendirdiği gemi personelinden biri tarafından verilen sağlık bildirimi alınır,
c) Geminin genel sağlık durumu değerlendirilir,
d) Sağlık Sorgu Defteri aşağıda belirtilen şekilde doldurulur;
1- Sorgu Defterindeki sorular, gerçeğe uygun olarak, okunaklı ve anlaşılır şekilde doldurulur,
2- Sorgu Defterinde bahsi geçen belgelerin (Deratizasyon Belgesi, Tonaj Sertifikası vb.) aslı görülür,
3- Sorgu Defteri, kaptana veya kaptanın bu işle görevlendirdiği gemi personeline imzalattırılır ve mühürlettirilir,
4- Defter üzerinde silinti, kazıntı ve karalama yapılmaz; yanlışlık yapıldığında yazı okunacak şekilde üzeri tek çizgi ile çizilir ve üst tarafına doğrusu yazılarak paraflanır.
e) Sağlık sorgusu ve pratika işlemleri tamamlanan geminin, karantina işaretleri kaldırılır,
f) Serbest pratika verilmedikçe gemilerin kara ile ihtilatı yasaktır.
Bulaşık limandan gelen gemilere yapılacak işlemler
Madde 6- Gemi bulaşık bir limandan geliyorsa veya seferi sırasında bulaşıcı veya bulaşıcı şüphesi olan bir hastalık görülmüş ise Sağlık Sorgusu, gemi limana yanaşmadan önce yapılır ve aşağıdaki tedbirler uygulanır;
a) Gemi, karantina için belirlenen demir yerine alınır,
b) Geminin tıbbi muayenesi yapılır,
c) Bulaşıcı hastalık tespit edilen veya şüphelenilen hastalar, Genel Müdürlüğümüz Hudut Kapıları Bulaşıcı Hastalıklar Acil Eylem Planında belirtildiği şekilde önceden belirlenmiş hastanelere sevk edilir,
d) Bulaşık gemi ve temizlenmesi mümkün olan yükü, hastalık etkenlerinden ve vektörlerden temizlettirilir, gemi temizleninceye kadar belirlenmiş olan karantina demir yerinde kalır,
e) Gereken hallerde yolcu ve mürettebata aşı veya serum uygulanır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Gemi Limanda İken Yapılacak İşlemler
BİRİNCİ BÖLÜM
Geminin Yaşam Mahallerinin ve Genel Hijyeninin Denetimi
Yaşam mahalleri ve genel hijyen denetimi
Madde 7- Gemilerin yaşam mahalleri ve genel hijyeni, EK-1 form doğrultusunda aşağıda belirtilen gemi bölümleri gezilerek denetlenir ve bu denetimler EK-1 form üzerinde işaretlenir:
a) Yaşam mahallerinin aydınlatılması; Gıdanın hazırlandığı ve bulaşıkların yıkandığı tüm çalışma alanlarının 200 lüxten az olmamak üzere aydınlatılması, depolama odalarının ise temizlik ve hijyen operasyonları için yeterli olacak düzeyde aydınlatılması gereklidir.
b) Yaşam mahallerinin havalandırılması: Soğuk depolama alanları hariç olmak üzere, içerisinde besin hazırlanan ve depolanan tüm alanlar koku ve yoğunlaşma oluşmayacak şekilde uygun tarzda havalandırılmalıdır. Doğal havalandırma, gerekli görüldüğünde, mekanik havalandırma sistemleri ile takviye edilmelidir. Havalandırma terminallerindeki panjur ve kelebekler temizleme amacıyla kolaylıkla çıkarılabilir özellikte olmalıdır.
c) Ekipman ve bulaşık maddeleri: Bulaşık maddeleri (tabak, çatal, bıçak, vb…) ile ekipmanlar herhangi bir sağlık tehlikesi arz etmeyecek şekilde dizayn, imal ve tesis edilmelidir. Besin ya da içeceklerle temas eden yüzeyler; sızdırmaz, paslanmaya karşı dirençli, toksik olmayan, pürüzsüz, kolaylıkla temizlenebilir, dayanıklı, ufalanmaya karşı dirençli olacak şekilde imal edilmelidir.
d) Depolama: Tabak ve bulaşıklar, uygun havalandırma sağlanacak ve aşağıda kalan alanın temizlenmesi kolaylaşacak şekilde gövde seviyesinden yeterli yükseklikte temiz ve kuru bir yerde; kir, toz, yukardan sızıntı ve yoğunlaşma, damlama, kemirgen, haşarat ve diğer kirletici unsurlardan korunacak şekilde depolanmalıdır. Kupa, kase ve bardaklar ters çevrilerek depolanmalıdır. Kapalı bardaklık ya da dolaplarda depolanmamaları durumunda, bulaşık ve konteynerlerin üzerleri örtülmeli veya ters çevrilmelidir. Bulaşıklar, çalışma seviyesinin altındaki açık kabinlerin taban raflarında depolanmamalıdır. Raf, dolap ve açık dolaplar, sızdırmaz, paslanmaya karşı dirençli, toksik olmayan, pürüzsüz, mukavemetli ve ufalanmaya karşı dirençli olacak şekilde imal edilmiş bulunmalı; kolaylıkla temizlenebilmeli ve uzun süre

temiz halde tutulabilmelidir. Çekmeceler de aynı malzemelerden imal edilmeli ve bulundukları yerden çıkarılabilmelidir. Keçe kaplı çekmeceler kabul edilmemekle birlikte, çekmecelerin kaplanması amacıyla temiz ve değiştirilebilir havlu kullanımı uygundur. Siyanür veya diğer tür toksik malzeme içeren parlatma ya da temizleme nesneleri kullanılmamalıdır.
e) Dayanıklı besin maddeleri ve bulaşıkların kuru depolanmasının kontrolü: Dayanıklı besin maddeleri grubuna giren kuru besinler, kullanımda olmayan ekipman ve bulaşıklar, sabunlar, deterjanlar ile besin ve içecek hazırlamasında veya temizleme işlemlerinde kullanılan diğer kuru levazım, dolap, raf ve konteynerler içersinde saklanmalıdır. Dayanıklı besin maddelerinin ve içeceklerin saklanmasında kullanılan dolaplar ve raflar, besin hazırlama ve servis yapma işlemlerinde kullanılan malzemeler ile eş kalitede malzemelerden imal edilmelidir. Konteynerler ise metal ya da diğer haşarat barınamayan türden malzemelerden yapılmalı ve sıkı kapaklar ile sabitlenmelidir.
Kuru depolama için tavsiye edilen sıcaklık aralığı, acil kullanım amacıyla besin hazırlama ve servis alanlarında saklanmaları durumu istisna tutulmak kaydıyla, 10-15 0C olmalıdır.
f) Dayanıksız besinlerin soğuk depolamasının kontrolü: Tüm dayanıksız gıda ya da içecekler, hazırlama süreci ile hazırlamanın ardından hemen servis etmek amacıyla bekletilmeleri durumları haricinde 7 0C sıcaklık değerinin altında tutulmalıdır. Bu tür besinlerin uzun süreler boyunca depolanmaları gerektiğinde, 4 0C sıcaklık değeri tavsiye edilmektedir. Bahsedilen besin ve içeceklere örnek olarak, kremalar, kremalı pastalar, süt ve süt ürünleri, yumurta ve yumurta ürünleri, et, balık, deniz kabukluları, et ve kümes hayvanı ürünleri, soslar, salçalar ile et, balık, yumurta, süt ya da süt ürünleri içeren salatalar sayılabilir. Meyve ve sebzeler soğuk odalarda muhafaza edilmelidir. Tüm soğutma kompartımanları ile buzdolapları kolaylıkla temizlenebilecek tarzda dizayn edilmeli; temiz ve çalışır durumda muhafaza edilerek kötü kokulardan arındırılmalıdır.
g) Gıda servis operasyonlarının kontrolü: Atılabilir fincanların, tabakların, kaşıkların ve diğer tek kullanımlık konteynerler ile bulaşıkların hijyenik kartonlar içersinde temiz, kuru bir yerde bekletilip bekletilmediği denetlenir.
Servis sırasında kullanılan temiz bezler, peçeteler, önlükler, havlular ve diğer kumaş ürünlerinin, kendileri için ayrılan özel bölümlerde saklanması gerektiğine dikkat edilmelidir. Havlu, önlük ve üst giysileri dahil olmak üzere kirlenmiş keten kumaşlar kapalı bir kutu ya da dolapta saklanmalıdır.
h) Besin servis alanlarının kontrolü: Besin hazırlama, servis etme ve depolama amaçlı alanlar, oturma ya da uyuma odaları olarak kullanılıp kullanılmadığı, besin hazırlama alanlarında giysi ya da şahsi malzemeler asılıp asılmadığı konrol edilmelidir. Bu tür eşyalar, besin servis etme ve depolama alanları içersinde gösterilmiş olan yer ya da dolaplarda asılmalı ya da saklanmalıdır.
Besin hazırlama, servis etme ya da depolamada kullanılan hiçbir alanda evcil hayvan bulunmasına izin verilip verilmediği de kontrol edilmelidir. Bununla birlikte, yemek yeme alanlarında, kör olan şahıslara kılavuzluk eden köpeklerin bulunmasına izin verilebilir.
i) Tuvalet ve yıkama bölümlerinin kontrolü: Besin hazırlama alanları yakınında gıda işlemlerinden sorumlu personelin kolayca erişebileceği uygun tuvalet tesisleri bulunmalıdır. Daha küçük teknelerde, bu tesisler diğer personelce de kullanılabilir. Tercihen, tuvaletler doğrudan besinlerin hazırlandığı, servis edildiği ya da depolandığı alanlara açılmamalıdır. Bu tür tuvaletlerin mevcut olması durumunda, kapılar sıkı şekilde sabitlenmiş ve kendiliğinden kapanan türde olmalıdır. Mümkün olması halinde, tuvaletler ile besin alanları arasında
havalandırılmış bölgeler yer almalıdır. Tuvalet odalarının hemen bitişiğinde veya içersinde el yıkama tesisatı bulundurulmalı ve bu tesisat tek bir karışım ağzından sıcak ve soğuk su akışına imkan tanımalıdır.
j) Atıkların uzaklaştırılması: Yemek atıklarının hijyenik koşullarda saklanması ve uzaklaştırılmasına ilişkin olarak gerekli hükümler yerine getirilmelidir. Atık gıda tenekelerinin kullanımına yalnızca çok hızlı tüketim durumunda gıda hazırlama alanları ile bulaşıkhaneler de izin verilebilmektedir. Atık gıda teknelerinin konulduğu alanların kolaylıkla temizlenebilecek, haşarat ve kemirgen çekmeyecek özelliklerde olup olmadığı, haşarat ve kemirgenlerin girişinin önleminin alınıp alınmadığı kontrol edilmelidir.
k) Barınma alanları ve kontrolü: Personel, görevli ve yolcuların gemi üzerinde barınma alanları, uyuma bölmeleri, tuvalet ve banyo tesisleri, yemek odaları, rekreasyonel alanlar ile hastane ve tıbbi bakım alanlarını kapsamaktadır. Gemi üzerinde ve kıç tarafında hareket, geminin boyutu ile taşıyabileceği maksimum yolcu sayısına bağlı olarak bu alanların hacmi değişmektedir. Personel ve yolcuların sağlık ve refahı nakliye şirketi ile gemi kaptanının birinci sorumluluğu durumundadır.
Bu kontrollerin tamamlanmasından sonra EK-1 Form, denetlemeyi yapan sahil sağlık denetleme merkezi görevlilerince doldurulur. Bu form üzerinden yapılan inceleme neticesinde eğer geminin genel hijyen durumu bozuksa durumun düzeltilmesi sağlanır, bunun için gerekli önlemler alınır.
İKİNCİ BÖLÜM
Geminin İlaç ve Tıbbi Malzemelerinin Denetimi ile Sertifika Düzenlenmesi
Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası talebi
Madde 8- Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası talebi aşağıda belirtildiği şekilde yapılır;
a) Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası talebinde bulunan geminin kaptanı veya vekili, istem dilekçesi, geminin kategorisine göre donatılmış tıbbi malzeme listesi ve varsa eski sertifikası ile birlikte geminin vardığı limanın sağlık denetleme merkezine, hareketinden en az 24 saat önce başvurur,
b) Yetkili SSDM Tabipliğince, geminin denetimine ne zaman gidileceği planlanır ve yetkili acentaya randevu verilir,
c) Geminin vardığı limanda sağlık denetleme merkezi bulunmadığı veya denetim ekibinin oluşturulamadığı durumlarda, gemi jurnali kayıtları ile durumun belgelendirilmesi halinde, bu şartlara haiz ilk limanda geminin kaptanı veya vekili Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası talebinde bulunur.
Başvuru dilekçesinde, gemi kaptanı veya vekilinin kaşesi, imzası ve gemi mühürü okunaklı olarak bulunmalıdır.
Başvurunun incelenmesi ve denetim ekibinin oluşturulması
Madde 9- Dilekçe, ekleriyle birlikte, gelen evrak defterine kaydedilir.
Denetleme merkezi sorumlu tabibi tarafından dilekçe ve ekleri incelenerek denetim ekibi görevlendirilir. İnceleme ve denetim ekibi, birisi doktor olmak üzere en az iki kişiden oluşur. Diğeri sağlık memuru, çevre sağlığı teknisyeni veya hemşire olabilir
Denetleme merkezi sorumlu tabibi uygun görürse ekip elemanlarının sayısını arttırabilir, fakat azaltamaz.
İnceleme ve denetim ekibinin gemideki görevleri
Madde 10- İnceleme ve denetim ekibi, gemide aşağıdaki iş ve işlemleri yapar;
a) Gerektiğinde inceleme ve denetim ekibinin gemiye gidiş-dönüşü için gerekli araç, gemi kaptanı veya vekili tarafından sağlanır,
b) İnceleme ve denetim ekibi, kaptan veya vekilinin vermiş olduğu dilekçe ve eklerine göre;
1- Geminin kategorisini belirler,
2- Geminin tüm yaşam mahallerinin, diğer kullanım alanlarının genel hijyen ve temizlik şartlarına haiz olup olmadığını kontrol eder,
3- Geminin kategorisine göre bulundurulması gereken ilaç ve tıbbi malzemeleri kontrol ederek denetler,
4- İlaç ve tıbbi malzemelerde eksiklik tespit edildiğinde bu eksiklikleri, kaptan veya vekiline geminin hareketinden önce tamamlattırır,
5- İlaç ve tıbbi malzemelerin, saklanma ve korunma şartlarını kontrol ederek, son kullanma tarihleri geçmiş olanlara tutanakla el koyar ve imhaya yetkili kurumlara yine tutanakla teslim eder,
6- Uyuşturucu ve Psikotrop ilaçların, uygun şekilde muhafaza edilip edilmediğini kontrol eder,
7- Tehlikeli yükleri, bunların kalıntılarını veya çöplerini taşıyan gemilerin bulundurmaları gereken antidotlar açısından uygunluğunu denetler,
8- Gemi tahlisiye sandallarında, (C) kategorisi gemiler için gerekli olan ilaç ve tıbbi malzemeleri bulundurup bulundurmadığını denetler,
9- İlk yardım setini kontrol eder,
10- Mürettebat arasında görevli tıp doktoru bulunmayan ve 12 den fazla yolcu taşıyan açık deniz gemilerinde bulundurulması gereken doktor çantasındaki ilaç ve tıbbi malzemeleri denetler,
11- Her bir can salı ve filika için en az bir su geçirmez ilaç sandığı, 500 grostondan büyük, on beş veya daha fazla gemiadamı çalıştırılan ve üç günden fazla süren yolculuğa çıkan gemilerde ise revir olup olmadığını denetler,
12- Yüzden fazla kişi bulunan ve üç günden fazla süren uluslararası sefer yapan gemilerde doktor bulunup bulunmadığını denetler.
c) Yapılan kontrol ve denetim sonucunda tespit edilen noksanlıklar tamamlattırılarak durum, Gemi İlaç, Tıbbi Malzeme ve İlk Yardım Kontrol Tutanağı ile gemi kaptanı veya vekiline bildirilir,
d) Yapılan her gemi denetiminde Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikasının varlığı sertifikada istenen gerekliliklerin yerine getirildiği anlamı taşımaz. Sertifikanın zamanının geçmesi veya bulunmaması, tek başına cezayı gerektirmez. Bu gemiler, sertifika gerekliliklerini yerine getiriyorlarsa sertifika aranmaz. Ancak geçerli sertifikası olmayan gemiler her limanda bu gereklilikler yönünden yeniden denetlenir. Bu gereklilikleri yerine getirmeyen gemilere patenta düzenlenmez ve limandan kalkışına izin verilmez. Sertifikası bulunan gemilere yapılan denetimlerde, gemi kaptanının beyanı esas alınarak sertifika gereklilikleri denetimi yapılmayabilir,
e) İlaç ve tıbbi malzeme açısından yapılan gemi denetiminde; bulundurulması gereken ilaç ve
tıbbi malzemenin tam olması, doğru muhafaza edilmesi ve ilaçların kullanım sürelerine dikkat edilmesi, geminin hijyenik koşulları ile personelin ilkyardım eğitiminin tam olmasının değerlendirilmesi esastır. Sefer sırasında kullanılan ilaç ve tıbbi malzemeler varsa bunlar kaptan veya sağlık zabiti tarafından revir defterine işlenmelidir. Geminin seyri sırasında kullanılan ilaç ve tıbbi malzemelerin tamamlaması için kaptan veya sağlık zabiti uyarılır. Gerekli denetimlerden sonra şartları haiz gemilere süresi 1 yıl olan Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası düzenlenir.
Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikasının düzenlenmesi
Madde 11- İnceleme ve denetim sonucunda;
a) Gemide düzenlenen Gemi İlaç, Tıbbi Malzeme ve İlk Yardım Kontrol Tutanağına istinaden Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası düzenlenerek, inceleme ve denetim ekibindeki doktorun kaşesi ve imzası, denetleme merkezinin mühürü basılarak tarih atılır,
b) Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikasının;
1- Birinci nüshası, gemi kaptanı veya vekiline verilir,
2- İkinci nüshası, talep ediliyorsa Bölge Baştabipliğine gönderilir,
3- Üçüncü nüshası, gemiden alınan dilekçe ve varsa geminin bir önceki Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikasıyla birlikte denetleme merkezinde dosyalanır,
c) Denetleme merkezleri, verilen sertifikaları derhal HSSBS’ye kayıt eder,
d) Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikasının son üç aylık geçerli dönemi içinde, gemi kaptanının kendi isteği ile denetleme merkezine başvurması durumunda yapılan denetleme ve inceleme neticesinde Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası yenilenebilir,
e) Kabotaj hakkına sahip ve 0-250 net tona kadar olan gemiler sertifika almak zorunda değildir. Ancak C sınıfına göre ilaç ve tıbbi malzeme donanımı tam olmalıdır. 0-250 net tona kadar olan gemiler uluslararası sefer yapmaları halinde gerekli denetimleri yaptırdıktan sonra Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası alabilirler.
f) Yabancı bayraklı gemiler de Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası Yönergesi’nin 7 nci maddesinde belirtilen denetime tabidir. Yabancı bayraklı gemilerde Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası bulundurulması zorunlu değildir. Ancak talep edilmesi halinde süresi bir yıl olan Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası bu gemilere de düzenlenir.
g) İsim veya bayrak değişikliği yapan gemilere, gerekli denetimler yapıldıktan sonra geçerliliği bir yıl olan yeni Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası düzenlenir.
h) Belge verme yetkisi olmayan sahil sağlık denetleme merkezlerinin bulunduğu limana gelen, belgesinin süresi biten gemilerin, gerekli denetimler yapıldıktan sonra gidecekleri ilk yetkili limandan belge almak kaydıyla hareketine izin verilir,
ı) Belgesinin süresi, yetkili sahil sağlık denetleme merkezinin bulunduğu bir limana gelmeden önce (seyir sırasında) biten gemilerin belgeleri, gerekli denetimler yapıldıktan sonra, geminin Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası alma yeterliliğine sahip olması durumunda cezasız olarak yenilenir,
i) Kızağa çekilen gemilerin sertifikasının süresi kızaktayken dolmuş ise tersanedeki işlemleri bitip tekrar denize döndüklerinde, gerekli denetimler yapıldıktan sonra ilaç ve tıbbi malzemeleri tamamlanarak yeni belge düzenlenir.
Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikasının kayıp veya zayii
Madde 12- Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikasının herhangi bir sebeple kayıp veya zayi olması halinde yenisi talep edilebilir. Bu durumda;
Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikasını kayıp veya zayi eden gemiye, ilaç ve tıbbi donanımı kontrol edilerek eksiği yoksa geçerlilik süresi bir yıl olan yeni sertifika düzenlenir.
Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikasında uygulanacak cezalar
Madde 13- Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikasındaki tıbbi gereklilikleri yerine getirmeyen gemilere, eksikliklerini tamamlamadan patenta düzenlenmez.
Tespit edilen eksiklikleri yerine getirmeden limandan hareket eden gemiler hakkında 2548 sayılı Gemi Sağlık Resmi Kanunu’nun 6 ncı maddesinin (a) bendine göre cezai işlem uygulanır.
Verilen para cezalarına karşı itiraz, ceza işlemini yapan sahil sağlık denetleme merkezine bir dilekçe ile yapılır. Merkez, görüşünü de ekleyerek gereğinin yapılması için dilekçeyi Genel Müdürlüğe gönderir. İtiraz, cezanın uygulanmasını ve tahsilatını durdurmaz.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Gemide Fare ve Farelerden İstisna Belgesi Kontrolü,İstisna Belgesinin Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar
Denetim ekibinin oluşturulması
Madde 14- İnceleme ve denetim ekibi, birisi doktor olmak üzere en az iki kişiden oluşur. Diğeri sağlık memuru, çevre sağlığı teknisyeni veya hemşire olabilir.
Denetleme merkezi sorumlu tabibi uygun görürse ekip elemanlarının sayısını arttırabilir, fakat azaltamaz.
Gemide fare kontrolü
Madde 15- Gemiye giden denetim ekibince gemide sırası ile yapılacak işlemler şunlardır;
a) Gemiyi iskeleye bağlayan halatlarda haciz aranır,
b) Gemi kaptanından varsa geminin en son yaptırdığı deratizasyon (farelerden temizleme) işleminin belgesi istenir,
c) Gıda işlekleri, lokanta, mutfak, kuru ve yaş gıda ambarları, kamaralar, tuvaletler ve banyolar, yük ambarları incelenerek fare ölüsü, fare pisliği, fare kokusu, fare izleri olup olmadığına bakılır.
Deratizasyon İstisna Belgesinin düzenlenmesine dair usul ve esaslar
Madde 16- Deratizasyon İstisna Belgesi aşağıda belirtilen sıralamaya göre yapılır;
a) Gemi kaptanı, sıhhi sorgu ve serbest pratika işlemleri sırasında, vekili acenta ise en az 24 saat öncesinde yetkili sahil sağlık denetleme merkezine “Deratizasyon İstisna Belgesi” almak üzere dilekçe ile başvurur.
b) Dilekçe gelen evrak defterine kaydedilir.
c) Yetkili sahil sağlık denetleme merkezinin sorumlu tabibi tarafından denetim ekibi
belirlenerek, geminin denetlenmesi planlanır ve yetkili acenteye randevu verilir.
d) Gemide yapılan araştırma ve denetim sonucunda, “Gemide Fare Tespit Tutanağı” düzenlenir. Tutanak, önce denetim ekibi sonra da gemi kaptanı tarafından imzalanır.
e) Denetim sonucu temiz olan gemiye “Deratizasyon İstisna Belgesi” düzenlenir.
Deratizasyon İstisna Belgesinden muafiyet
Madde 17- Aşağıda belirtilen gemiler, Deratizasyon İstisna Belgesi almaktan muaftır;
a) Türk ve yabancı bayraklı askeri gemiler, resmi ziyarette bulunan yabancı bayraklı gemiler belge almak zorunda degildir.
b) Denize elverişlilik belgesinde Kabotaj seferi veya liman içi sefer yazan gemiler belge almak zorunda değildir. Ancak bu gemilerin belgelerini değiştirerek, yurtdışına çıkmaları durumunda bulunduğu limanın bağlı olduğu merkezimizde gerekli denetimleri yaptırdıktan sonra belge almaları zorunludur.
c) “Deratizasyon İstisna Belgesi” verme yetkisi olmayan bir sahil sağlık denetleme merkezi tabipliğinin bulunduğu limana gelen ve bu arada belgesinin süresi biten gemilere, gidecekleri sefer yönünde yetkili ilk limanda işlem yaptırmak şartıyla ve bir ayı aşmamak üzere belgenin süresi uzatılabilir. Bir aylık süre dolduktan veya yetkili bir limana gittiği halde belgesini yeniletmeden gelen gemiye cezai işlem uygulanır.
d) Elindeki belgenin süresi yetkili olan merkezin bulunduğu limana gelmeden önce biten gemiler; seyir sırasında hiç bir şekilde karayla ihtilat etmeden ve bir limana uğramadan belgesinin süresinin dolduğunu ispatladığı takdirde Deratizasyon İstisna Belgesi gerekli denetimler yapıldıktan sonra cezasız olarak yenilenir.
e) Tamire gelen gemiler tersanedeki işlemleri bitip tekrar denize dönecekleri zaman altı aylık fareden muafiyet belgesinin süresini aşmışlarsa, bu durumlarını belgelemeleri kaydı ile (liman başkanlığından, tersaneden alınacak belgeler ile) gerekli denetimler yapıldıktan sonra cezasız olarak yenileme yapılır.
f) Söküm işlemlerini yaptırmak üzere kendi imkanları ile limandan ayrılacak gemilerin ayrıldığı limandan Deratizasyon İstisna Belgesi almaları zorunludur. Söküm işlemlerini yaptırmak üzere kendi imkanları ile gelen ve Deratizasyon İstisna Belgesi olmayan veya belgesinin süresi geçen gemilere cezai müeyyide uygulanarak yeni belge düzenlenir ve söküm limanına alınır. Söküm işlemi yaptırmak üzere ticari maksatlı olmayan yük yada kabuk olarak gelen gemilere cezai müeyyide uygulanmaksızın yapılacak kontrol sonucunda Deratizasyon İstisna Belgesi düzenlenerek söküm limanına alınır.
g) Limanda bekleyen gemilerin, geçerlilik süresi dolmadan önce Deratizasyon İstisna Belgesinin yenilenmesi için sahil sağlık denetleme merkezine dilekçeyle başvurmaları gerekir. Aksi takdirde cezai işlem uygulanır.
h) İsim veya bayrak değişikliği yapan gemilere, gerekli denetimler yapıldıktan sonra geçerliliği altı ay olan yeni bir belge düzenlenir.
i) Deratizasyon İstisna Belgesinin süresi dolduğu halde yeni belge işlemi yaptırmaktan imtina eden gemilere vize yapılmaz ve Sağlık Resmi tahsilatı yapılmış olsa dahi patente verilmez. Ve cezai işlem uygulanır.
j) Türk Boğazlarından transit geçen gemiler, deratizasyon istisna belgesi alma talebinde bulundukları takdirde; liman başkanlığından aldıkları demir ordinosu ile yetkili merkeze başvurarak bekledikleri demir yerinde gerekli kontroller yapılır. Eski belgenin süresi dolmuş ise cezai işlem yapıldıktan sonra, dolmamış ise veya sefer sırasında dolmuş ise cezai işlem
yapılmadan yeni belge düzenlenir.
k) Yetkisiz limandan Deratizasyon İstisna Belgesi alarak limanlarımıza gelen gemilere, eski belgesinin aslı veya fotokopisi alınarak yeni belge düzenlenir. Bu tür gemilere cezai müeyyide uygulanmaz.
Deratizasyon İstisna Belgesinin kayıp veya zayii
Madde 18- Deratizasyon İstisna Belgesinin herhangi bir sebeple kayıp veya zayii halinde gemi yetkilisi, belgenin alındığı sahil sağlık denetleme merkezinin adının ve düzenlendiği tarihin belirtildiği bir dilekçe ile başvurur. Dilekçe üzerine yetkili merkezin kayıtlarından belgenin doğruluğu teyit edilir. Belge başka bir ülkenin yetkili merkezinden alınmış ise kaptan kayıp veya zayii durumunu resmi belgelerle ispat etmelidir. Bu şartlar altında cezai işlem uygulanmadan yeni belge düzenlenir. Bu durum ispat edilemediği takdirde gemiye cezai işlem uygulanarak yeni belge düzenlenir.
Deratizasyonla ilgili muhtelif hükümler
Madde 19- Deratizasyon ve Deratizasyon İstisna Belgeleri, 6 ay süre ile geçerlidir. Bu süreyi geçiren gemilere 2548 sayılı Gemi Sağlık Resmi Kanunu’nun 6 ncı maddesi (e) fıkrası uyarınca cezai işlem uygulanır.
Bu belgeyi vermeye yetkili merkezler; Uluslararası Sağlık Tüzüğünün 17 nci maddesine göre, PORTS kitapçığında yer alan ve Dünya Sağlık Örgütü’nün Haftalık Epidemiyolojik Bülteni’nde ilan edilerek yetkilendirilen merkezlerdir. Yetkisi olmayan merkezlerin verdiği belgeler geçersizdir.
Bu merkezlerden belge alan gemilere sıhhi sorgu yapmadan önce deratizasyon istisna belgesi alma şartları aranır, gerekli denetimler yapılır. Şartları uygun olan gemilere yeni belge düzenlenir, şartları uygun olmayan gemilere belge düzenlenmez, pratika yapılmaz ve geminin limana yanaşmasına izin verilmez.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Gemiadamlarının ve Belgelerinin Kontrolü
Madde 20- Gemi denetimleri esnasında gemiadamları listesinde belirtilen gemiadamlarının, sağlık belgeleri incelenir. Sahteliğinden şüphe edilenler hakkında gerekli araştırma yapılarak ilgili kolluk kuvvetleri nezdinde gerekli girişimlerde bulunulur.
Bu girişimler, aşağıda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır;
a) Olayın gerçekleştiği anda mahalde bulunan kişilerce (var ise diğer kurum görevlilerinin de tutanağa katılımı sağlanarak), tutanak tutulur,
b) Suç üstü hali durumunda mahalde bulunan en yakın kolluk kuvvetinden yardım alınır,
c) Olayın kayıt tetkiki yapılır, belgelerin sahteliğinden şüphelenilmesi durumunda tutulan tutanakla birlikte gemiadamı kolluk kuvvetlerine teslim edilerek, akabinde durum, yazılı olarak Bölge Baştabipliği aracılığı ile Genel Müdürlüğe bildirilir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Gemilerin Hareketlerinde Yapılacak İşlemler Patenta
Madde 21- Patenta geminin mevcut mürettebatının, taşıdığı yolcuların ve hareket limanının sağlık durumlarını gösteren, gemide bulaşıcı ve salgın hastalık olmadığını bildiren, geminin uğradığı limanlarda uygulanan sağlık tedbirleriyle ilgili bilgileri kapsayan ve limandan ayrılmasında sağlık yönünden sakınca olmadığını gösteren belgedir.
Patenta çeşitleri
Madde 22- Patentalar üç çeşittir:
a) Sağlık Kontrol Kartı: Türk limanlarından yabancı limanlara sefer açan yabancı ve Türk bayraklı bütün gemilere, Türk limanları arasında seyreden yabancı gemilere, son ayrıldıkları Türk limanındaki sahil sağlık denetleme merkezince düzenlenen patentadır.
Bu belge, sahil sağlık denetleme merkezi yetkili memurları tarafından liman ve çevresinin sağlık durumunun kontrol edilip denetlendiğini; geminin mürettebat, yolcu ve yük bakımından limanda kaldığı süre içerisinde sağlık durumlarının iyi ve geminin sağlık yönünden sefere uygun olduğunu, tahsil edilen Sağlık Resminin makbuz bilgilerini içeren resmi mühürlü, imzalı, kaşeli ve tarihli bir patentadır.
b) Seferlik Gemi Sağlık Belgesi: Türk limanları arasında sefer yapan Türk bayraklı gemilerin, gittikleri limandaki sahil sağlık denetleme merkezinden yenisini alarak değiştirecekleri patentadır.
Bu belge, merkezin yetkili memurları tarafından liman ve çevresinin sağlık durumunun kontrol edilip denetlendiğini; geminin mürettebat, yolcu ve yük bakımından limanda kaldığı süre içerisinde sağlık durumlarının iyi ve geminin sağlık yönünden sefere uygun olduğunu; sefer durumuna göre Sağlık Resmi alınması gerekiyor ise makbuz bilgilerini içeren resmi mühürlü, imzalı, kaşeli ve tarihli bir patentadır.
c) Yıllık Gemi Sağlık Cüzdanı: Türk limanları arasında çalışan ve kabotaj hakkına sahip 250 net tona kadar olan gemilere 2548 sayılı Gemi Sağlık Resmi Kanunu gereğince yılda bir defa, ücreti alınarak yıllık gemi sağlık cüzdanı verilir. Kabotaj hakkına sahip olmayan gemiler ile liman içerisinde çalışan gemiler Yıllık Gemi Sağlık Cüzdanından muaf tutulur.
Kabotaj hakkına sahip olmayan (ticaret yapmayan) gemiler (özel yatlar, amatör balıkçı tekneleri, spor amaçlı gemiler vb. gibi ticaret yapmayan gemiler) ile net tonu ne olursa olsun liman içerisinde çalışan gemiler Yıllık Gemi Sağlık Cüzdanından muaf tutulur.
Kabotaj hakkına sahip liman içi çalışan gemiler, çalıştıkları limandan Yola Elverişlilik Belgesi alarak başka bir limana sefer açtıkları taktirde; Yıllık Gemi Sağlık Cüzdanı almaları zorunludur. Bu durumda geçmişe dönük ceza uygulanmaz. Bu gemiler tekrar liman içinde çalışmaya başlayacak iseler bu durumu ilgili sahil sağlık denetleme merkezine yazılı bildirerek bildirim tarihinden itibaren tekrar muafiyet kazanırlar. Bu durumda HSSBS’de 250 net tonun altında Yıllık Gemi Sağlık Cüzdanına tabi gemilerde iki farklı tarih girilerek muafiyet tanınabilmektedir. Statüsü değişen gemiye bu kapsamda cezasız işlem işaretlenecek ve başlangıç tarihine sahil sağlık denetleme merkezine verilen dilekçe tarihi, bitiş tarihine de Yola Elverişlilik Belgesi işlem tarihi yazılarak muafiyet tanınacaktır. Ancak, aldıkları Yıllık Gemi Sağlık Cüzdanı en az bir yıl geçerli olduğundan bu süre bir yıldan az olamaz. Her sahil sağlık denetleme merkezi kendine başvuru yapanlarla ilgili dilekçeleri muhafaza etmekle yükümlüdür.
Amatör balıkçı tekneleri; 01.07.2004 tarihli 25509 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Amatör Denizci Yönetmeliğinde belirtildiği üzere “….. motor gücü ile yürütülen ve amatör balıkçılık yapmak amacı ile kullanılan, sahibi herhangi bir balıkçı kooperatifi üyesi olmayan, deniz
aracını” ifade etmekte olup bu kriterlere uygun belgeleri olanlar Yıllık Gemi Sağlık Cüzdanı almaktan muaftırlar.
Patentaların geçerli sayılması için gereken şartlar
Madde 23- Patentanın üzerinde yapılan her türlü yazı değişiklikleri, kazıntı, silinti veya yetkili makamlarca onaylanmamış düzeltmeler geçerliliğini ortadan kaldırır. Bir geminin hareketinden önce verilen patenta kırksekiz saat geçerlidir. Düzenlendiği saatten itibaren geçerlilik süresi içinde limandan hareket etmeyen gemilerin patentası hükmünü kaybeder.
Tehir-i sefer
Madde 24- Gemi çıkış işlemleri yapılarak patenta verilen geminin çıkış bilgilerinde herhangi bir değişiklik olduğunda çıkış işleminin üzerinden 48 saat geçmemiş ise ellerindeki patenta üzerinde gerekli düzeltmeler yapılarak düzeltmeyi yapan yetkilinin kaşesi ve sahil sağlık denetleme merkezinin mührü basılır.
Usulüne uygun onaylatılmamış düzeltmeler patentanın geçerliliğini ortadan kaldırır.
Bir geminin sahil sağlık denetleme merkezinde çıkış işlemi yaptırdıktan sonra aldığı patenta 48 saat geçerlidir. 48 saat içerisinde limandan ayrılışını yapmayan gemiler, hareketlerindeki gecikmeyi bir dilekçe ile sahil sağlık denetleme merkezine bildirmek ve tehiri sefer yaptırmak zorundadırlar. Aksi taktirde ellerindeki patente geçerliliğini kaybeder.
Gemi çıkış işlemini yaptırmış ve henüz limandan ayrılmamış, ancak sahil sağlık denetleme merkezine de 48 saat içerisinde bildirim yaptırmamış ise;
a) Gemi limandan ayrılmadan önce sahil sağlık denetleme merkezine gelip seferi ile ilgili Tehiri veya tebdili sefer işlemi yaptırıp yeni durumu kayıtlarımıza işlettirerek yeni patentesini alır ise, o gemiye cezai işlem uygulanmaz, tehiri veya tebdili sefer patentesi düzenlenerek gidişine izin verilir.
b) Tebdili sefer işlemi yapılacak ise; sefer yönü değişerek sefer devamı olan gemilerde daha önce yapılan tahsilat ile ilgili hükümler çerçevesinde iade talebi yapılması, yeni bir sefer başlangıcı veya yeni Sağlık Resmi tahsilatı gerektiren bir durum oluştuğunda ise tahakkuk eden Sağlık Resminin tahsili gerekir.
c) Gemi limandan ayrılmadan önce sahil sağlık denetleme merkezine gelerek seferi ile ilgili tehiri veya tebdili sefer işlemi yaptırmaz, yeni durumu kayıtlarımıza işlettirmeyerek geçersiz patente ile sefere devam eder ise, o gemiye cezai işlem uygulanır.
d) Geminin tehiri veya tebdili sefer yapıp yapmadığı liman muamelat kayıtlarının Vize Defteri ve HSSBS kayıtları karşılaştırılarak kontrol edilir. Geçersiz patente ile sefere devam ettiği belirlenen gemi hemen HSSBS’de sorunlu gemiler listesine kayıt edilerek ceza tutanağı oluşturulur.
e) Eğer yeni bir sefer başlangıcı veya yeni Sağlık Resmi tahsilatı gerektiren bir sefer oluşmuş ise, yeni sefer durumu HSSBS’ye girilerek alınması gereken Sağlık Resminin tahakkuk ettirilmesi gerekir.
f) Gemi Sorunlu gemiler listesine kayıt edilirken sorun açıkça yazılmalıdır. Bir sonraki işlem merkezi geminin sorunu ile ilgili yasal gereklilikleri yerine getirmeden sorunlu gemiler listesinden çıkışına müsaade etmemeli ve yaptıkları her işlemi kontrol çizelgesine kayıt etmelidirler.
Bulaşık patentalar
Madde 25- Uluslararası Sağlık Tüzüğünde belirtilen ve Dünya Sağlık Örgütünce bildirimi yapılan uluslararası bulaşıcı ve salgın hastalıkların birinin bulunduğu bir limandan patenta almadan gelen gemiler bulaşık patentalı sayılır.
Temiz olduğu halde Türk limanlarından birine gelinceye kadar gemide bu hastalıklardan birinin görülmesi sebebi ile geminin sağlık durumunda meydana gelen değişikler yüzünden vasıfları bozulan patentalar da bulaşık sayılır.
Bulaşık olduğu düşünülen geminin, kara ile ihtilatı önlenir. Karantina demir sahasına alınır. Hasta ve hastalıkla ilgili gerekli tedbirler alınır.
Karantina altına alınmak istemeyen yabancı bayraklı geminin kontrollü olarak Türk karasularını terk etmesi sağlanır, gerekli bildirimlerde bulunulur.
Yabancı Limanlardan Türk Limanlarına Patentasız Gelen Gemilere Yapılacak İşlemler

Madde 26- Hiçbir patente veya sağlık belgesine sahip olmadan yabancı limandan Türk limanına gelen gemi bulaşık patenta ile gelmiş gemi gibi işleme tabi tutulur. Bu geminin bütün bilgileri (evrakları ve jurnali) incelendikten sonra yapılacak sağlık sorgusu sonunda temiz bir limandan geldiği ve geminin sağlık durumunun iyi olduğu, bulaşıcı hastalıklardan herhangi birinin gemide bulunmadığı anlaşıldığı takdirde kara ile ihtilatına izin verilir. Aksi halde gereken sağlık tedbirleri alınır.
Türk Limanları Arasında Sefer Yapan Gemilerin Patentasız Olması
Madde 27- Türk limanları arasında sefer yapan Türk bayraklı geminin hareket limanından aldığı Seferlik Gemi Sağlık Belgesini bulundurmaması ve gerektiği halde vize yaptırmamış olması durumunda dolaştığı limanlar araştırılır. Patentasını kaybettiği veya mücbir sebepten patentasını alamadan geldiği -bilgisayar sistemine de girilip teyit edilerek- anlaşılan gemiye yeniden patenta verilir. Mücbir sebep ile bulundukları Türk limanından patente alamadan çıkmak zorunda kaldığını iddia eden gemi kaptanı, bu durumu resmi belge veya belgeler ile ispatlamak zorundadır.
Bilgisayar sisteminde patente aldığı tespit edilen ve/veya resmi belgelerle mücbir olduğu ispatlanmış gemilerde normal işlemler yapılır, herhangi bir cezai işlem uygulanmaz. Aksi takdirde işlem yapılmayan seferler için hem sağlık resmi tahsilâtı yapılır; hem de cezai işlem uygulanır.
Türk limanları arasında tarifeli sefer yapan gemiler de aynı işlemlere tabidirler.
Yeni ve ilk defa sefere çıkacak gemilere verilecek patentalar
Madde 28- Yeniden inşa olunan veya önceden limanın sınırları dahilinde çalışırken sonradan başka limanlara ilk defa sefer yapacak gemilere patenta verilebilmesi için gerekli incelemenin yapılması gerekir. Gerek yeni olan ve gerekse ilk defa limanın sınırları haricine sefer yapacak olan gemi sahip veya kaptanı bağlı bulundukları liman başkan veya memurluklarından geminin yeni olarak inşa edildiğini ve ilk defa sefere çıkacağına dair belgeleri ibraz etmeden, liman sınırları içinde çalışırken başka limanlara sefer yapacak olan gemiler ise; resmi makamlardan alacakları belgeyi sahil sağlık denetleme merkezi görevlilerine göstermeden patenta alamazlar.
Yedekte götürülen gemilerin patentaları
Madde 29- Deniz araçları, yedeğinde ticaret kastı ile çekilen kayık, yat, mavna, şat ve benzeri araçlar için de ayrıca bir sağlık patentası alırlar.
Ancak bu çekilme işi;
a) Kayık, mavna, şat ve yatların yeni inşa edilmiş olması,
b) Enkaz halinde tamiri, satılması veya buna benzer başka bir sebeple yedekte götürülmesi,
c) Çeken geminin yüküne dahil bulunduğu gümrük ve sair resmi makamların belgeleri ile tespit edilmesi,
durumlarında yedeğe giren gemilerden sağlık patentası aranmaz.
Boğazlardan transit geçen gemi yedeğinde çekilen her türlü deniz aracı patentaya tabidir.
Kurtarma gemilerinin yedeklerinde çektikleri gemiler
Madde 30- Kurtarma gemilerinin yedeklerinde çekilen kazazede gemiler, patentası mevcut olduğu takdirde göstermeye mecburdurlar. Bu gibi kazazede gemilerin patentasının kaybolduğu anlaşıldığı takdirde bir tutanakla tespit edilerek yeni patenta verilir.
Sağlık sorgusu, pratika ve patenta belgesinden istisna gemiler
Madde 31- Aşağıda belirtilen gemiler sağlık sorgusu, pratika ve patenta belgesinden istisnadır:
a) Türk harp gemileri ve donanmaya bağlı gemiler,
b) Cumhurbaşkanına tahsis olunan gemiler,
c) Ticaretle ilgili olmayıp sınırlı görevleri ile kullanılan devlet idaresine ait gemiler,
d) Yabancı harp gemileri ve donanmalarına bağlı yardımcı gemiler,
e) Devlet başkanları veya Türkiye Cumhuriyeti Devletini diplomatik amaçlı ziyarete gelen kimseleri taşıyan özel gemiler ve yatlar,
f) Liman sınırları içinde çalışıp başka bir limana uğramadan geri dönen her çeşit gemiler,
g) Yabancı harp gemileri ve donanmalarına bağlı yardımcı gemiler ile devlet başkanları veya Türkiye Cumhuriyeti Devletini ziyarete gelen kimseleri taşıyan özel gemiler ve yatlar; sağlık sorgusu, pratika ve patenta belgesinden istisna olmakla beraber kara ile temas etmek ve serbest pratika almak istedikleri taktirde sağlık sorgusu, pratika, patenta ve gerektiğinde sağlık tedbirlerine tabi tutulurlar,
h) Türk harp gemileri ve donanmaya bağlı yardımcı gemiler ile ticaretle ilgili olmayıp sınırlı görevleri ile kullanılan devlet idaresine ait gemiler; özellikle yaptıkları işler için Türk limanları arasında gidip geldikleri ve hiçbir bulaşık limana uğramadıkları ve yolcu ve benzeri kimseleri taşımadıkları sürece sağlık sorgusuna tabi tutulmazlar. Ancak gemilerinde bulaşıcı hastalık ve ölüm vakası çıktığı taktirde geliş limanında sahil sağlık denetleme merkezine başvurarak bu vakaları haber vermeye mecburdurlar. Bu durumda tıbbi muayene yapılarak serbest pratika almadan kara ile temas edemezler ve haklarında ticaret gemileri hükümleri uygulanır.
Yukarıda sıralanan istisna durumlarında HSSBS’de kayıtlı ve liman muamelat listelerinde yer alan gemilerin gemi bilgileri sistemde değiştirilerek muaf gemiler ve gemi alt türü olarak ta girdiği kategori belirtilerek kayıt edilmelidir. Statülerinde bir değişiklik olduğunda muafiyet kapsamından çıkarılarak gerekli işlemleri yapılmalıdır.
Ancak, Uluslararası Sağlık Tüzüğünde belirtilen veya Dünya Sağlık Örgütünce bildirilen
hastalıklardan, Türkiye’nin olası bir bulaşıcı hastalık şüphesi ve olgusunun yakın tehdidi altında bulunması veya bulaşıcı hastalığın ortaya çıkması hallerinde sağlık kontrollerinde ve patenta belgesi verilmesinde herhangi bir istisna gözetilmez.
Patentaların verilmeyeceği haller
Madde 32- Türk limanlarından sefer açan gemilere sağlık şartlarını yerine getirmeden patentaları verilmez. Bu gemilerin kalkışına izin verilmemesi için yetkili makamlarla gerekli koordinasyon sağlanır.
Bulaşık limanlardan gelen gemilere yapılacak işlemler
Madde 33- Bulaşık limanlardan gelen gemilere yapılacak işlemler şunlardır:
a) Bulaşık limanlardan gelen gemilerin limanlarımızda tabi tutuldukları sağlık işlem ve tedbirlerinin patentalarına yazılması zorunludur.
b) Herhangi bir gemi, sahil sağlık denetleme merkezi tarafından tatbik edilecek sağlık tedbirini kabul etmezse, bu patentasına yazılır ve kara ile temasına müsaade edilmez.
c) Yabancı limanlardan gelen gemilerin sağlık bildirimlerinde ve patentalarında görülecek bulaşıcı hastalık açıklamaları derhal Bölge Baştabipliklerine ve Genel Müdürlüğe bildirilir.
BEŞİNCİ KISIM
Türk Boğazlarını Transit Geçmek İsteyen Gemilere Yapılacak İşlemler
Transit gemilere yapılacak sağlık kontrolü
Madde 34- Transit gemilere Çanakkale veya Büyükdere Sahil Sağlık Denetleme Merkezi tarafından, sağlık motorbotlarıyla yanaşılarak sağlık görevlilerince aşağıdaki şekilde sağlık kontrolü yapılır:
a) Bir önceki transit seferine ait “Sağlık Sorgu (Deklerasyon) Defteri ve Pratika Formu” görülür,
b) Gemi hekiminden, yoksa kaptandan veya kaptanın bu işle görevlendirdiği gemi personelinden biri tarafından verilen sağlık bildirimi alınır,
c) Geminin genel sağlık durumu değerlendirilir,
d) Sağlık Sorgu Defteri aşağıda belirtilen şekilde doldurulur;
1- Sorgu Defterindeki sorular, gerçeğe uygun olarak, okunaklı ve anlaşılır şekilde doldurulur,
2- Sorgu Defterinde bahsi geçen belgelerin (Deratizasyon Belgesi, Tonaj Sertifikası, tayfa listesi vb.) aslı görülür, tonaj sertifikası ile tayfa listesinin gemi mührüyle mühürlenmiş fotokopisi alınır,
3- Sorgu Defteri, kaptana veya gemi yetkilisine tasdik ettirilir,
4- Defter üzerinde silinti, kazıntı ve karalama yapılmaz; yanlışlık yapıldığında yazı okunacak şekilde üzeri tek çizgi ile çizilir ve üst tarafına doğrusu yazılarak paraflanır,
5- Sağlık sorgusu ve pratika işlemleri tamamlanan gemi, karantina işaretlerini kaldırır, yoluna devam eder.
Transit gemilerin kullanacağı sağlık işaretleri
Madde 35- Gerek mecburi, gerekse de isteğe bağlı olarak Türk Boğazlarını transit geçecek gemiler, gündüz ön direklerinin iyi görünecek bir yerine uluslararası işaret kitabının gösterdiği ölçüde üstte (T), altta (Q) harf bayrağını çekerler. Geceleri ise kırmızı ışık işaretini kullanırlar. Bu işaretleri taşıyan gemiler, serbest pratika almadıklarından bu gibi gemilere sahil sağlık denetleme merkezi memurlarından başka hiç kimse ihtilat edemez.
Transit gemi çeşitleri
Madde 36- Transit gemiler iki çeşittir:
a) Mecburi transit işlemine tabi gemiler,
b) İsteğe bağlı transit işlemine tabi gemiler.
Mecburi transit işlemine tabi gemiler
Madde 37- Yabancı bir limandan gelip, Türk Boğazlarından geçmek isteyen gemilere Çanakkale veya Büyükdere Sahil Sağlık Denetleme Merkezi tarafından, sağlık motorbotlarıyla yanaşılarak sağlık kontrolü yapılır. Sağlık kontrolü sonucunda;
a) Bulaşık veya şüpheli limanlardan geldikleri halde limanlarımızda uygulanan sağlık tedbirlerini kabul etmeyen gemiler,
b) Sağlık şartları uygun olmayan gemi personeli veya yolcuları bulunup sağlık bakımından Türk limanları ile teması sakıncalı görülen gemiler,
mecburi transit işlemine tabi tutulurlar.
Mecburi transit işlemine bağlı gemilerde sağlık gözetimi kurulması, ihtiyaç temini ve limanda kalacağı süre
Madde 38- Mecburi transit işlemine tabi tutulan gemilerin Türk Boğazlarına gelişlerinde, sağlık işlemlerini yapmakla görevli olan Çanakkale veya Büyükdere Sahil Sağlık Denetleme Merkezleri, gemi üzerinde derhal sağlık gözetimi kurarak geminin beklemeksizin yola devam etmesini sağlar.
Gemi kaptanları, gemilerine sahil sağlık denetleme merkezlerince bindirilen ve geminin kara ile temas etmeden geçmesini gözetmekle görevli sağlık personelini, gemi Karadeniz’den geliyorsa Çanakkale Sahil Sağlık Denetleme Merkezi’ne, Akdeniz’den geliyorsa Büyükdere Sahil Sağlık Denetleme Merkezi’ne bıraktıktan sonra yollarına devam ederler. Tersi bir durumda sorumluluk gemi kaptanı veya acentesine aittir.
Bu tür gemiler, Türk Boğazlarını sağlık gözetimi altında geçmek zorunda olup, hiçbir Türk limanına uğrayamazlar. Mecburi transit işlemine tabi gemilerin hiçbir surette kara ile temas etmelerine izin verilemez.Bu gemilerin yakıt, su ve kumanya ihtiyaçlarının teminine, belirlenen bölgelerde ve gözetim altında izin verilir.
Mecburi transit gemiye refakat eden sağlık görevlileri ile kılavuz kaptanlara uygulanacak işlemler
Madde 39- Mecburi transit gemilere Türk Boğazları çıkışına kadar gözetim amacıyla refakat eden Türk sağlık görevlileri ve kılavuz kaptanları da indikleri sahil sağlık denetleme merkezlerince, Hudut Kapıları Bulaşıcı Hastalıklar Acil Eylem Planında belirtildiği şekilde İsteğe bağlı (ihtiyari) transit işlemine tabi gemiler
Madde 40- Bulaşık ve şüpheli olmayan veya temiz bir limandan gelip, Türk limanları ile temasında sağlık yönünden hiçbir mahzur bulunmadığı halde gemi kaptanlarının isteği ile Türk Boğazlarını transit geçmek isteyen gemiler, isteğe bağlı transit işlemine tabidir. Türk Boğazlarını isteğe bağlı transit olarak geçecek gemiler, Çanakkale veya Büyükdere Merkezlerinin personeli tarafından sağlık motorbotlarıyla yanaşılarak sağlık kontrolüne tabi tutulurlar.
Bu tür gemiler, Türk Boğazları bölgesindeki bir limana gelirse veya yabancı bir limana gitmeksizin Türk Boğazları dışındaki bir Türk limanına veya zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak üzere Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Tüzüğünde belirlenen bölgelerde demirleyip 48 saatten fazla süre kalır, yük ve yolcu indirip bindirirse, transit niteliği bozulur.
İsteğe bağlı transit işlemine bağlı olarak Türk Boğazlarını transit geçen gemiler, yakıt, su, kumanya ve acentelerinden evrak alıp vermek ve benzeri zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak üzere; Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Tüzüğünde belirlenen demirleme bölgelerinde aşağıda yazılı şartlar altında demirleyebilirler;
Çanakkale veya Büyükdere Sahil Sağlık Denetleme Merkezlerinden transit vizesi alan gemiler, gündüz transit bayrağı, gece ise kırmızı ışık taşıyarak Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Tüzüğünde belirlenen demirleme bölgelerine geldiğinde, liman başkanlığınca tayin edilen sahaya demirleyerek ilgili sahil sağlık denetleme merkezine bildirimde bulunur. Görevli memurlarca geminin transit vizesi kontrol edilerek ihtiyaçlarını karşılamak üzere izin verilir. İşlerini tamamladıktan sonra demirleme yerinden ayrılırken sahil sağlık denetleme merkezine bildirmek ve boğaz çıkışlarına kadar kullanmaya zorunlu oldukları işaretleri taşımaya mecburdurlar. Olağanüstü durumlar dolayısı ile Marmara bölgesinde bir limana uğramak zorunda olan gemiler de aynı şartlar altında ihtiyaçlarını karşılarlar.
İsteğe bağlı transit işlemine tabi gemilerin karayla temas etmek istediklerinde yapılacak işlemler
Madde 41- İsteğe bağlı transit olarak geçmek üzere Çanakkale veya Büyükdere Sahil Sağlık Denetleme Merkezinde transit sağlık pratikası alan gemilerin kaptanları, Türk limanlarından birinde kara ile temas etmek isterlerse, o limanda bulunan sahil sağlık denetleme merkezine müracaat ederek sağlık sorgularını yaptırmak ve serbest pratika alarak transit resim farkını ödemek zorundadırlar.
İsteğe bağlı transit işlemine tabi gemilerden karaya çıkacak veya gemiye girecek kimselerle ilgili kurallar ile transit niteliğinin bozulmadığı diğer durumlar
Madde 42- Türk Boğazlarında isteğe bağlı transit işlemine tabi gemilerde ise, sahil sağlık denetleme merkezinden izin alınması kaydıyla;
a) Demirleme sahası içinde kırksekiz saatlik sürede, meydana gelen bir arızanın incelenmesini ve onarılmasını temin etmek için uzman veya tamirci getirilmesi,
b) Yola devam için yakıt ve kumanya ikmali veya arıza giderilmesi gibi maddi veya teknik zorunlu bir ihtiyacın karşılanması maksadıyla kaptan veya ilgili personelin karaya çıkması ve geminin acentelik işlemleri için acente ile temas sağlanması,
c) Transit sağlık resmi ödeyerek Türk Boğazlarında seyreden geminin, makine arızası, kaza ve yangın gibi mücbir sebeplerle bir Türk limanına sığınması,
sağlık kontrolünden geçirilir, gerektiğinde önceden belirlenmiş hastanelere sevk edilir.
d) Ölüm, hastalık, sözleşme feshi veya izin gibi zorunlu sebeplerden dolayı, sahil sağlık denetleme merkezi tabibinin ve nöbetçi memurunun izin ve refakatinde, gerekli gemiadamı değişiminin yapılması hallerinde kırksekiz saat içinde transit niteliği bozulmaz, bu süreyi geçiren geminin serbest pratika alması ve resim farkını ödemesi zorunludur. Bu sürenin Trafik Kontrol Merkezince belirlenen nedenlerle (hava muhalefeti, boğazın trafiğe kapatılması ve geçiş sırası) uzamış olması geminin transit niteliğini bozmaz.
Geminin transitliğinin bozulmaması, Sahil Sağlık Denetleme Merkezlerinde Uygulanacak Sağlık İşlemlerine İlişkin Yönetmeliğin öngördüğü sağlık kontrol iş ve işlemlerinin yapılmasına engel teşkil etmez. Bu kontrol ve denetimler sonucunda tespit edilen aksaklık ve eksiklerden dolayı 2548 sayılı kanuna muhalefetten serbest Sağlık Resmi üzerinden idari para cezası kesilir
Transit gemilerden hasta çıkarma
Madde 43- Transit gemilerde hasta bulunduğu kaptan veya vekili tarafından beyan edildiğinde;
a) Sahil sağlık denetleme merkezi tabibi tarafından hastanın durumu kaptan veya vekilinden öğrenilir,
b) Merkez tabibi gerek görür ise hastanın muayenesi gemide yapılarak tedavisi düzenlenir,
c) Hastanın durumu karaya çıkmasına engel teşkil etmiyorsa hasta karaya çıkarılır ve sahil sağlık denetleme merkezinde muayene edilir, tedavi edilebiliyorsa tedavisi düzenlenerek gemiye katılımı sağlanır,
d) Sahil sağlık denetleme merkezinde yapılan muayene sonucunda hastanın ileri tetkik ve tedavi kurumuna nakli düşünülüyorsa Hasta Çıkış Belgesiyle sevki yapılır ve hastanenin kararına göre hastanın gemiye katılıp katılmayacağına karar verilir.
ALTINCI KISIM
Yat İşlemleri
Yatlara uygulanacak işlemler
Madde 44- Yabancı limanlardan Türk limanlarına gelen, Türk limanlarından yabancı limanlara giden ve Türk limanları arasında seyreden Türk veya yabancı bayraklı özel ve ticari yatlara yapılacak sağlık işlemleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Türk veya yabancı bayraklı, özel veya ticari her yat, geldiği ilk Türk limanında sağlık sorgusu işlemine tabi olur ve ülkemize giriş izni alır.
b) Yatların sağlık işlemleri, diğer kuruluşların giriş işlemleri ile birlikte Yat Kayıt (transit log) Belgesi’nde gösterilir.
c) Yurt dışından gelen tüm yatların, Yat Kayıt (transit log) Belgesi’nin ilgili kısmı, geldiği ilk Türk limanındaki sahil sağlık denetleme merkezince aynı gün doldurulur. Yabancı bayraklı yatların Yat Kayıt (transit log) Belgesi, yat yabancı bir limana uğramadığı sürece bir yıl geçerlidir. Türk bayraklı ticari yatların; yat kayıt belgesi bir ticari seferin başlangıcı ile bitimi arasında geçerlidir. Her ticari seferin başlangıcında yenilenen Yat Kayıt Belgesine sahil sağlık denetleme merkezinde sağlık işlemi yaptırmaları zorunludur.
d) Yat Kayıt (transit log) Belgesi, sahil sağlık denetleme merkezince onaylandıktan sonra fotokopisi alınır.
e) Yurt dışından gelerek Türk limanlarında yat kayıt işlemi yaptıran bütün yatlara, Türk sularında seyrederken uğradıkları limanlarda ayrıca vize işlemi yapılmaz.
f) Yatların Sağlık Resmi işlemlerinde;
1- 50 net tonun üzerindeki yabancı bayraklı özel ve ticari yatlar; yurtdışından ülkemize ilk girişlerinde Yat Kayıt Belgesi (transit log) düzenlenirken beyan ettikleri sefer durumuna göre tahakkuk edecek Sağlık Resmi’ni ticari yatlar indirimsiz, özel yatlar ise indirimli olarak ödemekle yükümlüdürler.
2- Türk limanları arasında sefer yapan 50 net tonun üzerindeki Türk bayraklı özel ve ticari yatlar, Yat Kayıt Belgesi (transit log) başlangıcı ve bitimi arasındaki seferlerinde, sefer durumuna göre oluşan Sağlık Resmi’nin kabotaj hakkı tutarını peşin öderler. Türk limanları arasında sefer yaparken yurt dışına çıkan ticari yatlar dönüşlerinde aradaki farkı öderler. Yatlar, yurtdışı seferi yaparlarsa, Sağlık Resmini dönüşünde tam olarak öderler.
3- Türk limanları arasında çalışan 250 net tona kadar olan ticari yatlar, 2548 sayılı Gemi Sağlık Resmi Kanununun 5 inci maddesi gereğince Yıllık Gemi Sağlık Cüzdanı almakla yükümlüdürler.
4- Yatlarda meydana gelen ölüm ve bulaşıcı hastalık hallerinde, yat kaptanları durumu derhal en yakın sahil sağlık denetleme merkezine haber vermekle yükümlüdürler. Buna uymayan sorumlular hakkında genel hükümlere göre yasal işlem yapılır.
5- Yabancı ve Türk bayraklı özel ve ticari yatlar, yurt dışına çıkışlarında sahil sağlık denetleme merkezlerinde ayrıca çıkış işlemi (patenta) yaptırmalarına gerek yoktur. Patenta talep eden yatlara ise sahil sağlık denetleme merkezlerince patenta düzenlenir.

YEDİNCİ KISIM
Seyahat Sağlığı Hizmetleri
Seyahat sağlığı hizmetleri
Madde 45- Yurtdışına gidecek vatandaşlarımızın sağlığını korumak, yurtdışından ülkemize hastalık girişini önlemek için yetkilendirilmiş sağlık denetleme merkezlerinde özel eğitimli personel tarafından verilen sağlık ve eğitim hizmetleridir.
Seyahat Sağlığı hizmeti veren sağlık denetleme merkezleri, seyahat sağlığı alanında seyahat öncesi muayene, seyahat süresince karşılaşılabilecek sağlık sorunları ve korunma, aşılama, ihtiyaç duyulabilecek ilaçlar konusunda seyahate çıkacak kişilere bilgi ve hizmet vermekle görevlidir.
Bu merkezler, uluslararası yaptırılması zorunlu olan sarıhumma ve diğer aşıları uygulayarak, uluslararası geçerliliği olan “Uluslararası Aşı Sertifikası” düzenler.
Aşıların korunması ve aşı soğuk zinciri
Madde 46- Aşıların teslim alınması ve korunmasında;
a) Aşılar teslim alındığında, 24 saat içinde gelip gelmediği kontrol edilmeli, bu süre geçirilmişse aşı soğuk zincir sorumlusu ile hemen temas kurulmalıdır,
b) Aşı nakil kabına yerleştirilen soğuk zincir izleme kartı kontrol edilmelidir. Tensip teslim tutanağındaki monitörle ilgili bilgi işaretlenmelidir. Sarı Humma Aşısı için; eğer A-B mavi ise 3 ay içinde kullanılmalı, A-B-C mavi ise aşılar Genel Müdürlüğe gönderilmelidir. Diğer aşılar
için soğuk zincir izleme kartındaki talimatlara dikkat edilmelidir,
c) Uluslararası Aşı Sertifikaları ve aşılar kontrol edilerek; aşılar buzdolabına yerleştirilmelidir,
d) Aşıların uygulanmasına kadar olan süreçte Aşı Soğuk Zincir Yönergesi’nin gerekleri yerine getirilmelidir.
Uluslararası Aşı Sertifikasının düzenlenmesi ve kayıt
Madde 47- Uluslararası aşı sertifikasının ilk sayfasına kimin için düzenlendiği, düzenlenen kişinin pasaport veya seyahat belgesi no’su yazılmalıdır.
Sarıhummaya karşı veya mükerrer aşılama için uluslararası aşı sertifikası bölümüne ise aşılananın adı ve soyadı, doğum tarihi ve cinsiyeti eksiksiz girilmeli ve imzası attırılmalıdır.
Sarı Humma Aşısından başka aşı yapılmışsa “Diğer Aşılar” sayfasına eksiksiz kaydı yapılmalıdır.
Bu belge, hekimin kendi el yazısıyla doldurulup imzalanmalıdır.
Bu belge üzerinde herhangi bir düzeltme veya silinti yapılması ya da herhangi bir yerinin doldurulmadan bırakılması, belgeyi geçersiz kılabilir.
Aşı yapılıp Uluslararası Aşı Sertifikası düzenlendikten sonra bilgiler, HSSBS’ne eksiksiz girilmelidir.
Uluslararası Aşı Sertifikasını on (10) yıl içinde kaybeden kişilerin eğer HSSBS’de kaydı varsa dilekçesi alınmalı, kayıt kontrolü yapılarak Sarı Humma Aşısı yapılmadan Uluslararası Aşı Sertifikası düzenlenmelidir. Aşı uygulama tarihi bölümüne eski kayıttan alınan aşı uygulama tarihi işlenmelidir. Kayıtta açıklama kısmına aşı yapılmadan uluslararası aşı sertifikası düzenlendiği bilgisi girilmelidir. Genel Müdürlüğe daha önceki aşı kaydı ve dilekçe örneği gönderilmelidir.
SEKİZİNCİ KISIM
Cenaze İşlemleri
Cenaze nakli işlemleri
Madde 48- Deniz yolu ile nakledilecek cenazeler için belediye veya hükümet tabipliği tarafından verilen belgeler, ölünün gemiye yüklenmesinden evvel bulunduğu limandaki sahil sağlık denetleme merkezleri görevlilerine veya sahil sağlık işlerini gözeten memura gösterilerek işlem yaptırılması gereklidir.
Yabancı ülkelere deniz yoluyla cenaze nakline, cenazenin bozulmasını önleyecek özel tedbirlerin alınması şartıyla izin verilir. Bu cenazelere “Gömülmek Üzere Yurda Girecek ve Çıkacak Cenazeler İçin Düzenlenecek İzin Belgesi” düzenlenir.
Yabancı memleketlerden getirilecek ölülerin naklinde ise nakillerinde sağlıkça mahzur bulunmadığına dair ölü nakil belgesi gösterilmesi zorunludur. Böyle bir belge gösterilmedikçe cenazelerin memlekete girmelerine izin verilmez. Ölü nakil belgesi görüldükten sonra bu cenazelere “Gömülmek Üzere Yurda Girecek ve Çıkacak Cenazeler İçin Düzenlenecek İzin Belgesi” düzenlenir ve yurda girişine izin verilir.
Gemilerde hastalık veya kaza neticesi ölenlerin geminin uygun bir yerinde tecrit edilmek sureti ile çıkarılmak istenilen limana kadar nakillerinde bir sakınca yoktur. Ancak adli vakalarda Cumhuriyet Savcılığının göstereceği şekilde işlem yapılır.
DOKUZUNCU KISIM
Çeşitli ve Son Hükümler Sağlık denetleme merkezi olmayan limanlar
Madde 49- Sahil sağlık denetleme merkezi bulunmayan limanlara yurt dışından gelecek veya bu limanlardan yurt dışına gidecek gemilerin tüm sağlık iş ve işlemleri bağlı bulunduğu sahil sağlık denetleme merkezi görevlilerince yapılır.
Sağlık denetleme merkezi olmayan limanlarda Seferlik Gemi Sağlık Belgesindeki vize bölümü liman başkanlıklarınca doldurulduğunda vize işlemi yapılmış olur.
Aykırı davranışlar
Madde 50- Bu Yönerge hükümlerine uymayan yada aykırı harekette bulunan gemi yetkililileri hakkında 2548 sayılı Gemi Sağlık Resmi Kanunu’nun 6 ncı maddesi gereğince para cezası uygulanır.
Yürürlük
Madde 51- Bu Yönerge yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 52- Bu Yönerge hükümlerini Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürü yürütür.